Kofi Annan'ın Moskova Ziyareti ve Çeçenistan'daki Son Gelişmeler

1 Şubat 2000

BM genel sekreteri oldukça geç bir şekilde de olsa Çeçenistan meselesiyle ilgilenmeye başladı. Aslında BM'in işin daha başında devreye girmesi hatta Rusya'nın işgalini önlemek için üzerine düşeni yerine getirmesi gerekirdi. Çünkü Çeçenistan, Rusya'nın kabul ettiği bir anlaşmayla bağımsızlığını kazanmış bir devletti. Dolayısıyla Rus askeri güçlerinin bu devletin topraklarına girmesi bir işgal niteliği taşıyordu. BM teşkilatının ise bağımsız bir devletin topraklarının bir başka devlet tarafından işgal edilmesine derhal müdahale etmesi, işgalci tarafa siyasi ve ekonomik baskı uygulayarak onu bu işgale son vermeye zorlaması gerekir. Ama BM, Rusya'nın Çeçenistan'ı işgali karşısında bu görevini yerine getirmedi. En sonunda gayet gecikmeli bir şekilde müspet olarak değerlendirebileceğimiz bazı adımlar atmaya başladı.

BM Genel Sekreteri'nin Çeçenistan meselesinin anlaşmalar yoluyla çözüme kavuşturma girişimlerini müspet olarak değerlendirmekle birlikte takındığı tavrı tümüyle onaylamamız mümkün değildir. Örneğin Moskova ziyareti esnasında: "Rusya'nın askeri harekata neden ihtiyaç duyduğunu anlamış bulunuyorum" anlamına gelen sözler sarf etmesi son derece yanlıştı. Bunu Rusya'nın gönlünü almak için söylemiş olsa da son derece hatalıdır. Çünkü bu sözüyle adeta Rusya'nın askeri harekatının haklı birtakım gerekçelerinin olduğu intibaı vermiştir. Oysa bağımsız bir devletin topraklarının kuvvet kullanılarak işgal edilmesinin, o devletin halkının topluca yurtlarını terk etmeye zorlanmasının, sivil kalabalıkların üzerine bomba yağdırılmasının ve insanların haksız bir şekilde öldürülmelerinin hiçbir geçerli gerekçesi olamaz.

Bizim gördüğümüz kadarıyla Rusya, Çeçenistan'da artık iyice köşeye sıkıştı. Bir yandan Çeçen mücahitlerle artık göğüs göğüse çarpışmak zorunda kalan askerleri birbiri ardından dökülüyorlar. Bir yandan da çocuklarının, başlarında saltanat kurmuş olanların politik hesapları için kurban edilmelerine daha fazla katlanmak istemeyen asker anneleri Viladimir Putin'i sıkıştırıyor. Bundan dolayı Rusya, başlangıçta her ne kadar: "Geçmiş tecrübelerimizden yararlanacağız, aynı hataları tekrar etmeyeceğiz" dediyse de, bundan önceki bağımsızlık savaşı karşısında yaşamış olduğu sona doğru yaklaşıyor. Yani şöyle ya da böyle hezimeti kabullenmek zorunda kalacağını artık fark etmiş gibi görünüyor.

İşte bundan dolayı belki hezimetini biraz kamufle edebilmek için BM'in devreye girmesini arzulamış olabilir. Böylece: "BM'in devreye girmesi sonucu, meselenin 'barış' yoluyla çözüme kavuşturulması için masaya oturmaya razı olduk" demesi için gerekçe oluşmuş olacaktır. BM genel sekreteri de belki, Rusya'nın zorunlu olarak kabul edeceği bir anlaşmada "arabulucu" rolü oynamış olmanın kamuoyunda oluşturacağı sıcak havadan ve olumlu intibadan yararlanmak istiyordur.

Her ne şekilde olursa olsun Rusya'nın Çeçenistan'daki işgale son vererek oradaki insanların bağımsızlık ve özgürlük taleplerini kabul etmek zorunda kalması bizi sevindirecektir. İnşallah bu en yakın zamanda gerçekleşir ve soğuk kış şartlarında evlerinden uzakta, son derece kötü şartların hakim olduğu mülteci kamplarında hayatlarını sürdürmeye mahkum olan Müslüman kardeşlerimiz yeniden evlerine ve yurtlarına dönerler.